English vocab: mówić, powiedzieć

Wielu naszych uczniów ma problem z prawidłowym użyciem czasowników speak, tell, say, talk – wszystkie odnoszą się do mówienia, ale mają kompletnie różne zastosowanie. Pora rozwiać wątpliwości!

SPEAK
Oznacza, oczywiście, czynność mówienia, z zaznaczeniem, że odbywa się ona do kogoś (speak to, speak with) Jest to sam proces wypowiadania słów; umiejętność posługiwania się jakimś językiem (speak English). Użycie tego czasownika uwarunkowane jest istnieniem odbiorcy mówionej wiadomości, a więc ktoś musi mówić, a ktoś inny – słuchać. Może on oznaczać prowadzenie dyskusji między przynajmniej dwiema osobami, przekazywanie sobie informacji, wygłaszanie przemowy (rzeczownik: give/make a speech); jest również używany w rozmowach telefonicznych (can I speak to…?).

TALK
Oznacza prowadzenie z kimś konwersacji (talk to, talk with), zwłaszcza ważnej; przekazywanie komuś informacji o czymś (talk about). Czasownik ten jest także używany w odniesieniu do zdradzania tajemnic lub odmowy ich wyjawienia, a także – plotkowania. Tworzy wiele czasowników frazowych, których znaczenie prawie zawsze związane jest z powagą omawianej sprawy, dokładnością, wnikliwością, pełnym zrozumieniem. (talk over, talk through).


TELL
Dosłownie “powiedzieć”, podać fakty, informacje. W większości przypadków, czasownik ten wymaga dopełnienia – przecież powiedzieć można tylko “coś komuś” (tell me/him/us). Istnieją, jednak, sytuacje, kiedy reguła ta wygląda nieco inaczej (tell the truth/a lie/a story/a joke). Czasownik ten stosowany jest również do przekazywania poleceń (tell sb to…), zwłaszcza w stronie biernej (sb was told to…). Stosujemy go także, gdy potrafimy (lub nie) coś rozpoznać (I can tell; it’s hard to tell), zauważyć różnice (tell the difference). Może on oznaczać wmawianie sobie czegoś (keep telling myself), ostrzeganie, również po fakcie (I told you), donoszenie na kogoś, zwłaszcza przez dzieci, i wiele, wiele innych. Jest wyjątkowo często używany w formie zwrotów i wyrażeń nieformalnych, w języku mówionym TELL nie musi koniecznie oznaczać czynności wypowiadania słów – odnosi się także do przekazywania informacji w sposób inny, niż ustnie, np. przez symbole, kolory, napisy, zmysły (odpowiednik polskiego “coś mi mówi, że…”).

SAY
Jak wyżej – “powiedzieć” coś komuś, wyrazić coś, najczęściej słowami; “wypowiadać”. W literaturze – rzec, użyte po cudzysłowie. Ma zastosowanie w powitaniach, pożegnaniach (say hello/goodbye), wyrażaniu ubolewania (he said he’s sorry), zgody i niezgody (say yes/no), parafrazowaniu czyichś słów w celu wyjaśnienia (are you trying to say…). Może także odnosić się do przekazywania informacji przez obiekty martwe (a letter saying that…, this sign says ‘keep out’); w odniesieniu do czegoś, co uważane jest za prawdę (it is said; people say). W wielu kontekstach można go tłumaczyć jako “wyrażać” lub “oznaczać” np. emocje, zamiary; w odniesieniu do sztuki teatralnej czy poezji – “recytować”; “zmawiać” modlitwę (say a prayer). SAY stosowane jest także jako “powiedzmy” i czasami może zastępować FOR EXAMPLE (let’s say; if I have, say, 20 friends). Podobnie jak TELL, tworzy ogromną ilość zwrotów używanych nieformalnie, również jako idiomy.

Przykłady:
SPEAK English / TALK in English
TELL him / SAY to him
I must TELL you something / I must SAY something to you
The teacher TOLD me to do it / The teacher SAID (that) I have to do it.

Opracowano na podstawie:
– Longman Dictionary of Contemporary English
– Merriam-Webster’s Dictionary and Thesaurus