Kartka z kalendarza – 22 stycznia 1863 r.

W piątek – 22 stycznia – minęło 158 lat od wybuchu powstania styczniowego, ostatniego
i najdłuższego z wielkich zrywów niepodległościowych dziewiętnastego stulecia.

Po objęciu w marcu 1861 r. przez Aleksandra Wielopolskiego stanowiska dyrektora Komisji Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a od 1862 roku funkcji naczelnika rządu Królestwa Polskiego, nastroje społeczne wśród Polaków uległy pogorszeniu. Zwłaszcza, że był on wielkim przeciwnikiem działań konspiracyjnych i opowiadał się za polityką lojalistyczną względem rosyjskiego cara Aleksandra II. Kolejne działania antypolskie wprowadzane przez Wielopolskiego, m.in. rozwiązanie Towarzystwa Rolniczego w Warszawie, tylko wzmacniały nastroje patriotyczne.

Ogłoszony w połowie stycznia 1863 r. pobór do wojska – branka miał ukrócić konspiracyjne działania spiskowców a przyspieszył decyzję o wybuchu powstania. Powstańcy do zrywu niepodległościowego przystąpili osłabieni, bez dostatecznej ilości broni, a ponadto pozbawieni wsparcia działaczy emigracyjnych. Kolejną przeciwnością była zima, która nie pomagała walczącym powstańcom. Pierwszym dyktatorem powstania został Ludwik Mierosławski. Pomimo drobnych sukcesów powstańcy nie mieli szans przeciwstawić się armii rosyjskiej, ponadto po dostaniu się do niewoli byli więzieni, skazywani na śmierć i zsyłani na Syberię. Po aresztowaniu ostatniego z dyktatorów powstania Romualda Traugutta w kwietniu 1864 r. i rozstrzelaniu go na stokach Cytadeli Warszawskiej, duch walki stopniowo wygasał. Kolejny zryw niepodległościowy zakończył się klęską i przyniósł surowe represje dla Polaków.

Pomimo klęski Powstańcy styczniowi byli narodowymi bohaterami, o których pamiętano jeszcze
w czasach II Rzeczypospolitej i darzono ich takim szacunkiem, jakim dziś otacza się Powstańców warszawskich.

W wykazie członków konspiracji chojnicko-pomorskiej sporządzonym przez Stanisława Myśliborskiego-Wołowskiego [Udział Prus Zachodnich w powstaniu styczniowym, Warszawa 1968, s.], wśród 511 nazwisk możemy odnaleźć osoby z naszego powiatu (wówczas powiatu chojnickiego) – zarówno członków organizacji konspiracyjnej, jak i ochotników. Byli to:

Borna Andrzej – syn nauczyciela z Pruszcza, zgłosił się na ochotnika;

Deja – chłop z Koślinki, zgłosił się na ochotnika;

Dembiński Teodor – ziemianin z Białowieży, członek organizacji konspiracyjnej, w swoim dworze zorganizował punkt kontaktowy, skąd wysyłano dla powstańców żywność, bieliznę
i środki opatrunkowe, do niego trafiała korespondencja z Warszawy z instrukcjami odnośnie przyjmowania ochotników;

Dębowski Julian – organista z Bysławka, zgłosił się na ochotnika, brał udział w 18 potyczkach
w oddziałach dowodzonych przez Younga de Blankenheim, Calliera i Okoniewskiego, został pięciokrotnie ranny, gdy dostał się do niewoli zesłano go do Symbirska;

Dorsz – chłop z Gacna, członek organizacji konspiracyjnej;

Frydrychowicz Franciszek – mieszczanin, poborca podatkowy z Tucholi, zgłosił się na ochotnika;

Głomski – parobek z Bladowa, zgłosił się na ochotnika;

Głowacki – parobek z Bladowa, zgłosił się na ochotnika;

Kaczorowski Jakub – cieśla z Bladowa, zgłosił się na ochotnika, został zesłany na Syberię;

Kurland – parobek z Raciąża, zgłosił się na ochotnika w marcu 1864 r.;

Lipski – syn chłopa z Klonowa, zgłosił się na ochotnika w marcu 1864 r.;

Połczyński Nepomucen – ziemianin z Małej Komorzy, członek organizacji konspiracyjnej;

Połczyński Józef – ziemianin z Dąbrówki, członek organizacji konspiracyjnej, sprzedał srebra rodowe swojej małżonki Agnieszki, aby zakupić broń dla powstańców;

Schloss Leon – brat zakonny z Bysławka, członek organizacji konspiracyjnej, ścigany przez władze pruskie za werbowanie ochotników;

Stencel Kazimierz – syn nauczyciela z Raciąża, zgłosił się na ochotnika wraz z kolegami
z chojnickiego gimnazjum w marcu 1864 r.;

Szulerecki – chłop z Lubiewa, zgłosił się na ochotnika;

Szulewski – chłop z Gostycyna, członek organizacji konspiracyjnej, zbierał fundusze dla powstańców;

Wawrzyniak Hieronim – brat zakonny z Bysławka, członek organizacji konspiracyjnej;

Wegner Andrzej – sołtys z Bladowa, członek organizacji konspiracyjnej;

Wegnerowicz Franciszek – brat zakonny z Bysławka, członek organizacji konspiracyjnej, ścigany przez władze pruskie za werbowanie ochotników;

Żaliński – ziemianin z Żalna, członek organizacji konspiracyjnej, popierał finansowo powstańców, represje ekonomiczne ze strony władz pruskich doprowadziły jego majątek do upadku.

Nauczyciele Historii i WOS