17 września 1939 roku, na mocy zmowy III Rzeszy i ZSRR z 23 sierpnia 1939 roku, zwanej paktem Ribbentrop- Mołotow, nastąpiła agresja sowiecka na Polskę. Gdy wojsko polskie prowadziło walkę z niemieckim Wehrmachtem wschodnią granicę Polski na całej jej długości zaatakowała Armia Czerwona.
Do końca września Rosjanie zajęli wschodnie województwa Rzeczypospolitej. Do niewoli dostało się blisko 18 tys. oficerów, 230 tys. żołnierzy oraz około
12 tys. funkcjonariuszy Policji Państwowej. Oficerów i funkcjonariuszy państwowych wziętych do niewoli, Rosjanie osadzili w obozach specjalnych w: Kozielsku (na południowy wschód od Smoleńska), Starobielsku (na wschodniej Ukrainie, nad rzeką Ajdar) i Ostaszkowie (na wyspie położonej na jeziorze Seliger). W obozach panowały złe warunki mieszkalne i sanitarne – często brakowało wody. Pociechą jeńców była możliwość korespondowania z rodzinami. Ich los zamknął w 1940 roku dramat nazywany “Zbrodnią Katyńską”. Dnia 5 marca 1940 roku Stalin wydał decyzję o rozstrzelaniu od marca do maja przeszło 14 730 jeńców: w Katyniu zamordowano 4 442 osoby, w Charkowie- 3 820 osób, w Kalininie (dziś Twer) 6 311 osób. Kolejne miejsca zbrodni to: Kijów (groby w Winnicy) – 3 101 osób, Mińsk (szczątki w Kuropatach) – ponad 3 700 osób, Bykownia (pod Kijowem) – 3 500 osób,
w rzece Wołdze Rosjanie utopili 825 więźniów.
Mord Katyński obejmuje w sumie około 25 700 osób. Faktycznie, jak się dziś oblicza, było to około 54 tys. ofiar. Jest to zbrodnia ludobójstwa. Groby pomordowanych w Katyniu, Miednoje, Charkowie i innych miejscach kaźni przypominają, że wolność ma wysoką cenę. Święty Jan Paweł II nazwał te miejsca “Golgotą Wschodu”.
